Ο ρόλος των εκπαιδευτών ενήλικων στη δημιουργία ενός ελκυστικού και ποιοτικού μαθησιακού περιβάλλοντος, ώστε να διευκολύνεται η επαγγελματική και προσωπική ανάπτυξη των εκπαιδευόμενων, αναγνωρίζεται ευρέως σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Επίσης αναγνωρίζεται η τεράστια δυνατότητα που έχουν οι εκπαιδευτές ενηλίκων για να υπηρετήσουν αυτό το ρόλο.
Παρόλα αυτά, είναι εξαιρετικά λίγοι οι εκπαιδευτές ενηλίκων που μπορούν επιτυχώς να συμβαδίσουν στην εκπαιδευτική πρακτική τους με τις ραγδαίες εξελίξεις στους τομείς της εκπαιδευτικής τεχνολογίας και της παιδαγωγικής.
Ακόμη λιγότεροι αξιοποιούν δημιουργικά την τεχνολογία για να σχεδιάσουν τα μαθήματα τους (παραγωγή υλικού και ανάπτυξη ενοτήτων).
Μερικά από τα σημαντικότερα εμπόδια που αντιμετωπίζουν, είναι:
- Η λιγοστή γνώση των δυνατοτήτων που προσφέρει η χρήση ICT (Τεχνολογίες Επικοινωνίας και Πληροφορικής) για την διευκόλυνση και βελτίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
- Η ανεπαρκής κατάρτιση τους, στους τομείς του σχεδιασμού των εκπαιδευτικών ενοτήτων και του υλικού.
- Η ακόμα μεγαλύτερη έλλειψη κατάρτισης στον τομέα του σχεδιασμού, της παραγωγή και της διάθεσης μέσω εφαρμογών eLearning.
- Το περιορισμένο κίνητρο αλλαγής και η αντίσταση προς τις νέες ευκαιρίες μάθησης.
- Η έλλειψη έρευνας σχετικά με τις στάσεις και την πρακτική των εκπαιδευτών όσον αφορά στον εκπαιδευτικό προγραμματισμό, στα πλαίσια μιας διαδραστικής και βιωματικής εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Οι εκπαιδευτές πρέπει να συμμετέχουν σε μια δια βίου επαγγελματική αναπτυξιακή διαδικασία, σε σχέση τόσο με τις καινοτόμες μεθόδους και εργαλεία για την εκπαίδευση ενηλίκων όσο και με τη χρήση ICT προκειμένου να ενισχυθεί η αποδοτικότητα της μαθησιακής διαδικασίας. Πράγματι, η εκπαιδευτική χρήση των ICT παίζει έναν πρωταρχικό ρόλο στην Ευρωπαϊκή στρατηγική για το eLearning.
Στα πλαίσια αυτά, το πρόγραμμα E-MODE στοχεύει να εξοπλίσει τους εκπαιδευτές ενηλίκων με ένα σύνολο εργαλείων, μεθόδων και δεξιοτήτων στο σχεδιασμό, την ανάπτυξη, την εφαρμογή και την αξιολόγηση δικών τους εκπαιδευτικών ενοτήτων και υλικών. Πρόθεση είναι η εφαρμογή όλων των παραπάνω με ποικίλες διαδραστικές μεθόδους έτσι ώστε να ενισχυθεί ο ρόλος των εκπαιδευτών ως φορέων ανανέωσης και ενεργών μελών της σύγχρονής ευρωπαϊκής κοινωνίας της γνώσης.
Το πρόγραμμα υλοποιείται από το 2008 στη Δανία, την Ελλάδα, την Ιταλία, τη Βουλγαρία, τη Σουηδία και την Τουρκία. Το E-MODE είναι αποτέλεσμα της μακρόχρονης εμπειρίας των εταίρων στους τομείς της εκπαίδευσης ενηλίκων, της επαγγελματικής κατάρτισης, των εφαρμογών ICT στην εκπαίδευση (π.χ εξ αποστάσεως μάθηση και authoring), των εκπαιδευτικών μεθοδολογιών και τεχνικών, κ.λπ. που οδηγούν στην αναγνώριση των βασικών και ουσιαστικών αναγκών των σύγχρονων εκπαιδευτών ενήλικων. Εκτός από αυτήν την εμπειρία, το πρόγραμμα εκκινεί επίσης μια διαδικασία επανεξέτασης των αναγκών των εκπαιδευτών σε κάθε χώρα, καθώς επίσης και των καλών πρακτικών στους σχετικούς τομείς.
Οι δραστηριότητες του έχουν σχεδιαστεί προκειμένου να ανταποκριθούν σε αυτές τις ανάγκες με ευελιξία και αξιοποιώντας διαδικασίες ανατροφοδότησης και αξιολόγησης που θα διευκολύνουν αναπροσαρμογές και αλλαγές.
Αρχή
- αναπτύξει, εφαρμόσει και αξιολογήσει ένα συνδυασμένο επιμορφωτικό πρόγραμμα (face to face και εξ αποστάσεως μάθηση) εκπαίδευσης εκπαιδευτικών σε αυτόν τον τομέα
- διαδώσει τα προϊόντα και αποτελέσματα, έτσι ώστε να υποστηριχθεί η ενσωμάτωση τους στα εθνικά προγράμματα εκπαίδευσης εκπαιδευτών.
- δημιουργήσει ένα βιώσιμο δίκτυο για την παροχή υλικών, μεθοδολογιών, οδηγιών και εργαλείων αυτοαξιολόγησης καθώς επίσης και για την διαρκή ενημέρωση ενός ευρέως φάσματος εκπαιδευτικών ενήλικων στις συμμετέχουσες χώρες αλλά και ευρύτερα.
Αρχή
Οι κύριες δραστηριότητες που θα οδηγήσουν στους ανωτέρω στόχους είναι:
- Η μελέτη και ανάλυση των στάσεων και των πρακτικών των εκπαιδευτών ενήλικων σχετικά με την ανάπτυξη δικών τους εκπαιδευτικών ενοτήτων και υλικών και τη χρησιμοποίηση ICT σε αυτήν την διαδικασία. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω αυτή η μελέτη θα πραγματοποιηθεί σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες, χρησιμοποιώντας μια κοινή μεθοδολογία και θα οδηγήσει στη δημιουργία μιας εθνικής έκθεσης για κάθε χώρα. Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι μια συγκριτική μελέτη βασισμένη σε όλες τις εθνικές εκθέσεις. Μέρος της μελέτης θα είναι και η παρουσίαση Καλών Πρακτικών.
- Η επεξεργασία ενός παιδαγωγικά και τεχνολογικά ενσωματωμένου συνόλου μεθοδολογιών για την ανάπτυξη και τη χρήση των εκπαιδευτικών ενοτήτων και υλικών στους διάφορους τρόπους κατάρτισης. Μετά από το στάδιο της μελέτης και με βάση τα συμπεράσματά που θα προκύψουν θα αναπτυχθούν 3 μεθοδολογίες: Σχεδιασμός εκπαιδευτικής ενότητας, Σχεδιασμός εκπαιδευτικού υλικού, Χρήση ICT προκειμένου να μετασχηματιστεί το περιεχόμενο (ένα σύστημα για την παραγωγή και την προσαρμογή του εκπαιδευτικού υλικού σε περιβάλλον ICT).
- Με την ολοκλήρωση των παραπάνω μεθοδολογιών θα δημιουργηθεί ένα ηλεκτρονικό μαθησιακό περιβάλλον για την κατάρτιση των εκπαιδευτών ενήλικων. Συγκεκριμένα θα αναπτυχθεί ένα εκπαιδευτικό πακέτο (μετασχηματισμός των μεθοδολογιών σε εκπαιδευτική μορφή) και ενός κατάλληλου ηλεκτρονικού μαθησιακού περιβάλλοντος που θα επιτρέψουν και θα υποστηρίξουν την πιλοτική κατάρτιση των εκπαιδευτικών ενήλικων στο περιεχόμενο του πακέτου. Πριν από την πιλοτική εφαρμογή θα πραγματοποιηθεί ένα εργαστήρι «Εκπαίδευσης των Εκπαιδευτών Εκπαιδευτών – Συμβούλων» με στόχο την κατάλληλη προετοιμασία των Εκπαιδευτών / Συμβούλων που θα βοηθήσουν την κατάρτιση (face to face συνεδριάσεις και εξ αποστάσεως μάθηση).
- Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση του εκπαιδευτικού πακέτου θα πραγματοποιηθεί σε 3 χώρες (Βουλγαρία, Τουρκία & Ελλάδα).
- Μετά από την πιλοτική εφαρμογή των προγραμμάτων θα ακολουθήσει η φάση προσαρμογής και ενσωμάτωσης των καινοτόμων ευρημάτων στα τελικά εκπαιδευτικά προϊόντα (ενσωμάτωση στα εθνικά συστήματα εκπαίδευσης ενηλίκων). Αυτή η διαδικασία περιλαμβάνει την επικύρωση και τελική μορφοποίηση του εκπαιδευτικού πακέτου καθώς επίσης και ενός ενσωματωμένου οδηγού.
- Σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος θα πραγματοποιηθεί μια σειρά δραστηριοτήτων για τη διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων. Θα υπάρξει ένα γενικό και ένα εθνικό σχέδιο διάδοσης, δημοσιότητας και δικτύωσης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Θα δημιουργηθεί επίσης η ιστοσελίδα του προγράμματος, 4 ενημερωτικά δελτία για την πρόοδο του έργου, συναντήσεις στρογγυλής τραπέζης με τους βασικούς φορείς που εμπλέκονται στην εκπαίδευση ενηλίκων και θεματικά εργαστήρια για τους εκπαιδευτές, μια έκθεση αξιολόγησης και αξιοποίησης και ένα συνέδριο κατά την ολοκλήρωση του προγράμματος.
Αρχή
Το E-MODE απευθύνεται σε:
- Εκπαιδευτές που δραστηριοποιούνται στον τομέα της Αρχικής και Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης Ενηλίκων και της Δια Βίου Μάθησης, παρέχοντας εκπαιδευτικές και υποστηρικτικές υπηρεσίες τόσο στον χώρο της τυπικής όσο και στο χώρο της άτυπης εκπαίδευσης.
- Επιμορφωτές Επαγγελματικής Κατάρτισης.
- Εκπαιδευτές Εκπαιδευτών.
- Μέλη των φορέων εκπαίδευσης ενηλίκων που σχεδιάζουν, διαχειρίζονται και αξιολογούν τα προγράμματα αρχικής και συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και τα υλικά εκπαίδευσης, ή του τμήματος δημοσίων σχέσεων μιας επιχείρησης που συμμετέχει στα εκπαιδευτικά μαθήματα, το σχεδιασμό του υλικού, την εφαρμογή και την αξιολόγηση.
- Φορείς χάραξης πολιτικής που συμμετέχουν στο σχεδιασμό και την αξιολόγηση των επιμορφωτικών προγραμμάτων και των υλικών.
- Μέλη των κοινωνικών εταίρων που παρέχουν κατάρτιση σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.
- Ενήλικες που επιθυμούν να παρακολουθήσουν προγράμματα δια βίου μάθησης, τα οποία απαιτούν ευελιξία στις μεθόδους και το ρυθμό, και διάθεση να χρησιμοποιήσουν ICT για τη διαδικασία μάθησης τους (με ή χωρίς προηγμένες δεξιότητες ICT).
Αρχή
• Η πρώτη συνάντηση του προγράμματος πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, στις 8 & 9 Δεκεμβρίου 2008! Κατά τη διάρκεια αυτής της συνάντησης οι εταίροι είχαν την ευκαιρία να γνωριστούν καλύτερα, να ανταλλάξουν περισσότερες πληροφορίες για τη λειτουργία και τις δραστηριότητες των φορέων τους και να συζητήσουν για την οργάνωση των δραστηριοτήτων του προγράμματος.
Συζητήθηκαν ακόμη θέματα σχετικά με την εκπαίδευση των εκπαιδευτών σε κάθε χώρα, τις στάσεις και τις πρακτικές τους απέναντι στο σχεδιασμό και τη χρήση δικού τους εκπαιδευτικού υλικού και ενοτήτων και τη χρήση (ή όχι) ICT σε αυτήν την διαδικασία. Από αυτές τις πολύ χρήσιμες και ενδιαφέρουσες συζητήσεις, έγινε εμφανές, βάση της εμπειρίας των εταίρων στον τομέα της εκπαιδευσης ενηλίκων, ότι οι εκπαιδευτές χρειάζονται βοήθεια και υποστήριξη στην προετοιμασία και τη χρήση των δικών τους ενοτήτων και υλικών και στη χρήση των ICT.
Σε αυτή την πρώτη συνάντηση οι εταίροι συμφώνησαν στα βασικά βήματα διαχείρισης του προγράμματος και υλοποίησης των δραστηριοτήτων καθώς και για τον τρόπο επικοινωνίας μεταξύ τους.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στο κέντρο της πόλης, στη διάρκεια των μεγάλων κινητοποιήσων του Δεκέμβρη, σε μια εκρηκτική ατμόσφαιρα!
• Τους πρώτους μήνες του 2009, θέλοντας να διαπιστώσουμε τις δυνατότητες και τις ανάγκες των εκπαιδευτών ενηλίκων σε σχέση με τη δημιουργία και χρήση δικού τους εκπαιδευτικού υλικού και ενοτήτων, πραγματοποιήσαμε μια σειρά από συνεντεύξεις σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες. Το πανεπιστήμιο του Roskild (Δανία) προετοίμασε τους άξονες των ερωτήσεων καθώς και τις σχετικές οδηγίες για να διευκολυνθεί η υλοποίηση της έρευνας σε εθνικό επίπεδο. Αυτή η διαδικασία δεν αποτελεί μια αυστηρά επιστημονική έρευνα αλλά κυρίως μια γενική ανασκόπηση της κατάστασης σε κάθε χώρα.
• Για την καλύτερη επικοινωνία μεταξύ των εταίρων καθώς και για την ανταλλαγή των προϊόντων και αποτελεσμάτων του προγράμματος, σχεδιάστηκε μια πλατφόρμα ενδοδικτυακής επικοινωνίας (intranet platform). Η πλατφόρμα απευθύνεται στους εταίρους και λειτουργεί μέσω ονόματος και κωδικού χρήστη (user name and password). Η πλατφόρμα θα συνδεθεί μελλοντικά με την ιστοσελίδα του προγράμματος E-MODE, και θα φιλοξενήσει την πιλοτική εφαρμογή και το εκπαιδευτικό υλικό που θα παραχθεί (εφαρμογή moodle που θα απευθύνεται στους εκπαιδευτές/συμβούλους και στους συνεργάτες του E-MODE)
• Η δεύτερη συνάντηση του προγράμματος πραγματοποιήθηκε στην Κοπεγχάγη στις 4 & 5 Μαΐου 2009 – αυτή τη φορά επικρατούσε ειρήνη, η κλασσική Δανέζικη Ανοιξη! Σε αυτήν τη συνάντηση συζητήθηκαν τα αποτελέσματα των πρώτων δράσεων. Δεδομένου ότι τα πράγματα στο πρόγραμμα ήταν περισσότερα «ώριμα» οι συνεργάτες συζήτησαν επίσης τις «κεντρικές» δραστηριότητες του E-MODE που είναι, μεταξύ άλλων, η ανάπτυξη των 3 μεθοδολογιών, το εκπαιδευτικό πακέτο και η πιλοτική εφαρμογή του. Ένα ενημερωτικό εργαστήριο για τη λειτουργία και τη χρήση της πλατφόρμας ενδοδικτυακής εοικοινωνίας πραγματοποιήθηκε και ήταν αρκετά χρήσιμο για τους συμμετέχοντες. Εκτός από την προετοιμασία των κύριων δραστηριοτήτων, συζητήθηκαν ακόμη θέματα όπως η αξιολόγηση και η ποιοτική διαχείριση, η διάδοση των αποτελεσμάτων, το πρώτα φυλλάδιο και το ενημερωτικό δελτίο του προγράμματος, τα οικονομικά ζητήματα, κ.λπ.
• Το υλικό για τη διάδοση του E-MODE και των δραστηριοτήτων του είναι τώρα έτοιμο: το πρώτο ενημερωτικό δελτίο του προγράμματος, η αφίσα, και το φυλλάδιο.